Του Βουλευτή Α΄Θεσσαλονίκης, Ν. Παρασκευόπουλου
Το ερώτημα «γιατί ο Α κατάδικος ή υπόδικος να κυκλοφορεί ελεύθερος, ενώ κάποιος άλλος ίσως με ελαφρότερες ευθύνες να βρίσκεται στη φυλακή», δεν μπορεί να απαντηθεί από ένα πολιτικό.
Ο λόγος, είναι απλός:
Στις πλείστες περιπτώσεις, η τελική απόφαση για εγκλεισμό («προφυλάκιση» επιβολή ποινή κ.λπ.) αφήνεται από το νομοθέτη στη δικαιοσύνη.
Οι απειλούμενες στον ΠΚ ποινές συνήθως έχουν μεγάλο εύρος (π.χ. ληστεία: από πέντε έως είκοσι χρόνια). Ελαφρυντικά επίσης αναγνωρίζονται (ή μη) από το δικαστήριο, ενώ και οι όροι π.χ. για προσωρινή κράτηση ή μετατροπή μιας ποινής σε χρηματική ή για χορήγηση άδειας εκτιμώνται από δικαιοδοτικά όργανα.
Αν λοιπόν ένας πολιτικός καλούνταν να απαντήσει σε ερωτήματα του τύπου «ο Α εντός ο Β εκτός, γιατί;» καταρχήν θα έλεγε – δικαιολογημένα – ότι πρόκειται εδώ για κρίσεις της ανεξάρτητης δικαιοσύνης και όσοι εντάσσονται στην κυβέρνηση ή στην Βουλή δεν μπορούν να έχουν ευθύνη ή εξειδικευμένη άποψη, και μάλιστα εν όψει εκκρεμών υποθέσεων.
Ωστόσο πρόκειται εδώ για ένα θέμα όπου ένας θεωρητικός (καθηγητής, συγγραφέας, δικηγόρος που επιχειρηματολογεί γενικότερα) μπορεί να παρεμβαίνει και να κρίνει πιο επιδραστικά και άνετα. Με αυτήν λοιπόν την ιδιότητα γράφω τα παρακάτω.
Είναι αλήθεια, ότι τα περιθώρια ελεύθερης (κατά διακριτική εξουσία, σύμφωνα με την τεχνική ορολογία) εκτίμησης είναι πλουσιοπάροχα. Ως ένα βαθμό αυτό είναι αναπόφευκτο.
Ο νομοθέτης δεν μπορεί να προβλέπει και να προκαθορίζει λεπτομερώς ευθύνες και συνέπειες.
Ιδιομορφίες της πράξης, του τρόπου, των συνεπειών και των προ συνεπειών, καθώς και της ψυχικής σχέσης των δραστών, συναντώνται άπειρες.
Αυτή όμως η δικαιική ευχέρεια έχει – πρέπει να έχει – αντίβαρα: εγγυήσεις διαδικασίες, δημοσιότητας, επανέλεγχος κ.λπ. Αν αυτά παραμελούνται, η θεσμική δυνητική εξουσία κρίσης μπορεί να τραπεί σε αυθαιρεσία.
Διέξοδοι;
Οπωσδήποτε κάποιες επιμέρους βελτιώσεις στους ποινικούς κώδικες, μέσω των σχεδίων που εκκρεμούν και πρέπει να προωθηθούν. Μέχρι τότε, η τεκμηριωμένη κριτική του πολίτη (ειδικού ή μη) θα είναι το κύριο εργαλείο παρέμβασης.
