Του Βασίλη Χουλιαρά, Δρ. των Πανεπιστημίων Dijon και Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης
Η είδηση ότι τα stress tests που έγιναν στις ελληνικές τράπεζες ήταν θετικά, το οποίο σημαίνει ότι σε έκτακτες περιστάσεις οι τράπεζες μπορούν να ανταποκριθούν στις αυξημένες απαιτήσεις , είναι πολύ θετική. Το ερώτημα που προκύπτει είναι αν αυτό το «πρέπει» είναι και «αρκεί».
Η απάντηση στο ζήτημα του εφησυχασμού των καταθετών δεν είναι εύκολη και δεδομένη, διότι οι προσδιοριστικοί παράγοντες δεν είναι απλώς πολλοί , αλλά ποικίλοι, διαφορετικής βαρύτητας και μερικοί είναι δύσκολο να εκτιμηθούν.
Κατ αρχήν η επιτυχία στα stress tests δεν σημαίνει ότι ο πιστωτικός κίνδυνος εξουδετερώνεται. Οι συστημικοί κίνδυνοι που απειλούν όχι μόνο τις τράπεζες αλλά και όλες τις επιχειρήσεις και την οικονομική ευταξία γενικότερα , αφορούν όχι μόνο απειλές από νομισματικές ανακατατάξεις και εμπορικούς λόγους (όπως π.χ. διακυμάνσεις τιμών του πετρελαίου ή άλλων αγαθών από επιβολή δασμών και ποσοτικών περιορισμών) αλλά και από φυσικές καταστροφές (σεισμοί, πλημμύρες κλπ) , ακόμη και από πολιτικά γεγονότα (πόλεμοι, πραξικοπήματα κλπ.). Πρέπει να προστεθεί όμως ότι αυτές οι απειλές δεν επικρέμονται μόνο στον ελληνικό τραπεζικό τομέα αλλά στις τράπεζες όλου του κόσμου.
Μάλιστα θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι οι ελληνικές τράπεζες βρίσκονται σε καλύτερη θέση , διότι ο δείκτης φερεγγυότητας όπως μετράται από την κεφαλαιακή επάρκεια (ίδια κεφάλαια προς σταθμισμένο , προς του κινδύνους, ενεργητικό) είναι καλύτερος από πολλές ευρωπαϊκές τράπεζες.
Παράλληλα όμως με την αντικειμενική κατάσταση , είναι απαραίτητο να διερευνηθεί και η υποκειμενική εικόνα των ελληνικών τραπεζών. Ιδιαίτερα αρνητικό στοιχείο είναι το μεγάλο ποσοστό επισφαλειών στον τομέα της ενεργητικής τραπεζικής (κόκκινα δάνεια). Όμως δεν μπορεί να αγνοηθεί και το επίπεδο του λειτουργικού κόστους που οδηγεί σε χαμηλή τεχνική αποτελεσματικότητα ( σχέση λειτουργικών εσόδων και εξόδων).
Υπάρχουν όμως και δεδομένα που είναι ενθαρρυντικά. Αναφέρεται εδώ η βελτίωση της ρευστότητάς τους που οδήγησε σε πολύ μεγάλη μείωση του ELA (Emergency Liquidity Assistance) αλλά και δημιουργία αξιόλογων κάθε χρόνο προβλέψεων (παρακράτηση κερδών για την αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών), γεγονός που μειώνει έστω και λίγο την απειλή των κόκκινων δανείων.
Εν κατακλείδι , οι κίνδυνοι για τους καταθέτες είναι ορατοί αφού άλλωστε πάντοτε βρίσκει εφαρμογή η αρχή ότι ο κίνδυνος είναι συνυφασμένος με την απόδοση. Δεν υπάρχει όμως επιλογή χωρίς κίνδυνο. Το να αποσύρονται καταθέσεις και να φυλάσσονται μετρητά έχει κατά την γνώμη μου περισσότερους κινδύνους.
