Του Γιάννη Κυριόπουλου, Ομότιμου Καθηγητή Οικονομικών της Υγείας (ΕΣΔΥ)
Υπό τις υφιστάμενες περιοριστικές οικονομικές συνθήκες το ερώτημα: «ποιος θα πληρώσει για την υγεία;» καθίσταται κρίσιμο και επίκαιρο, σχετίζεται με τη μείωση της δημόσιας δαπάνης για την υγεία και θέτει στο επίκεντρο της συζήτησης το πρόβλημα διαχείρισης και κατανομής της δαπάνης των νοικοκυριών.
Στη χώρα μας, η ίδια δαπάνη των νοικοκυριών για την υγεία με τη μορφή άμεσων πληρωμών και παραπληρωμών αποτελεί από μακρού μια σταθερά συνιστώσα του υγειονομικού τομέα και συνεπεία του υψηλού μεγέθους της (>3.0% του ΑΕΠ ή περίπου 40% της συνολικής εθνικής δαπάνης υγείας) έχει σημαντικό ειδικό βάρος στη χρηματοδότηση των υπηρεσιών υγείας.
Η κατάσταση αυτή έχει πολλαπλές επιπτώσεις στο σύστημα υγείας δεδομένου οτι αφενός επιβαρύνει τα νοικοκυριά και προάγει τις ανισότητες στη πρόσβαση (37% των φτωχών νοικοκυριών δηλώνει οτι δεν έχει πρόσβαση στην ιατρική περίθαλψη για οικονομικούς λόγους) αλλά αφετέρου μειώνει τα φυσικά και οικονομικά εμπόδια προσπέλασης και βελτιώνει τη δυνατότητα επιλογών για τα κοινωνικά στρώματα τα οποία έχουν την εισοδηματική ισχύ προς τούτο.
Τούτων δοθέντων, η ιδιωτική δαπάνη υγείας στη χώρα, με τη μορφή άμεσων πληρωμών και παραπληρωμών παραμένει υψηλή επειδή παραπέμπει αφ’ ενός στη μείωση του κόστους του χρόνου και τη βελτίωση των επιλογών (για τα κοινωνικά στρώματα με επαρκή εισοδήματα) ενώ ταυτόχρονα ωθεί σε καταστροφικές δαπάνες και ανισότητες (τις ομάδες πληθυσμού με χαμηλά εισοδήματα).
Είναι προφανές οτι τα φαινόμενα αυτά σε συνδυασμό με τη πλημμελή λειτουργία της ασφαλιστικής κάλυψης του πληθυσμού και της αλυσιτελούς λειτουργίας του μηχανισμού κάλυψης των ανασφαλίστων μετατοπίζουν το κέντρο βάρους της πολιτικής υγείας προς τη πλευρά της ασφαλιστικής μεταρρύθμισης και αναδεικνύουν τη σημασία της συμπληρωματικής ασφάλισης.
Κατά συνέπεια, η απάντηση στο κρίσιμο ερώτημα: «ποιός θα πληρώσει για την υγεία;» είναι εμφανώς συνδεδεμένο με το ερώτημα: «ποιός θα ζήσει;» ,το οποίο διατυπώθηκε πριν απο μερικές δεκαετίες απο τον σπουδαίο Αμερικανό οικονομολόγο Victor Fuchs που θέλησε με αυτό το τρόπο να θέσει το ζήτημα του υψηλού -σχεδόν απαγορευτικού- κόστους της ιατρικής περίθαλψης.
