Του Μιχάλη Γκλεζάκου, καθηγητή Χρηματοοικονομικής
Μετά την επιβολή δασμών στα προϊόντα χάλυβα και αλουμινίου, ο Τραμπ έδειξε ξανά τις προθέσεις του να φέρει τον προστατευτισμό στο προσκήνιο. Αυτή τη φορά τίναξε στον αέρα τη σύνοδο των επτά πλουσιότερων χωρών (G7), στον Καναδά. Ο θεατρικός τρόπος μάλιστα με τον οποίο έδειξε τις προθέσεις του, δεν αφήνει αμφιβολίες ότι έχει εντάξει το ελεύθερο εμπόριο στο επικοινωνιακό του παιχνίδι. Άλλωστε, αυτό φάνηκε και από την αναφορά του στους προηγούμενους προέδρους των ΗΠΑ, τους οποίους κατηγόρησε ότι κατάντησαν τη χώρα του ξέφραγο αμπέλι για τους εμπορικούς της εταίρους.
Πέρα πάντως από τις μικροπολιτικές σκοπιμότητες του αμερικανού προέδρου, τα καμώματα του απειλούν να περιορίσουν την παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα, μέσω της συρρίκνωσης του ελεύθερου εμπορίου. Αυτό άλλωστε τονίστηκε από την Διευθύντρια του ΔΝΤ, τον πρόεδρο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, τη Γερμανίδα καγκελάριο κλπ.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι δεν υπάρχει οικονομολόγος που να αμφιβάλλει ότι το ελεύθερο εμπόριο δημιουργεί πλούτο. Σίγουρα υπάρχουν πολλοί που απορρίπτουν τον παγκοσμιοποιημένο καπιταλισμό επειδή αποκλείει τους μη έχοντες από τη διανομή των αγαθών ή γιατί πιστεύουν (και σωστά) ότι η κοινωνική ευημερία δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την κατανάλωση ή γιατί συνειδητοποιούν ότι ευνοεί τη δημιουργία επιχειρήσεων-δεινοσαύρων με υπερεθνική δύναμη κλπ. Όμως, όλα αυτά τα προβλήματα λύνονται με την αποτελεσματικότερη εποπτεία της αγοράς και όχι με τον περιορισμό της ελευθερίας του εμπορίου (και συνακόλουθα της παραγωγής).
Στόχος του Τραμπ υποτίθεται ότι είναι η προστασία των φτωχότερων συμπατριωτών του, που τον έφεραν στην εξουσία. Όμως η πολιτική του αυτούς πλήττει περισσότερο, γιατί ο προστατευτισμός μειώνει την απασχόληση και το εισόδημα και αυξάνει τις τιμές των καταναλωτικών αγαθών.
Πέρα από τα πιο πάνω προβλήματα, όμως, η τακτική του Τραμπ δημιουργεί και μια ακόμη σοβαρή «παράπλευρη απώλεια»: Όχι μόνο δίνει στην Κίνα την ευκαιρία να αμβλύνει τις αρνητικές εντυπώσεις για την de facto νοθεία του ελεύθερου ανταγωνισμού, αλλά της επιτρέπει να παίξει το ρόλο της προστάτιδας του ελεύθερου εμπορίου. Σε μια εποχή που επιβάλλεται ο περιορισμός της διείσδυσης της Κίνας σε Δύση και Ανατολή, η πολιτική του Τραμπ αποτελεί «αέρα στα πανιά της». Συγκρίνετε το ναυάγιο της συνόδου G7 στον Καναδά, με την (παράλληλη) επιτυχημένη σύνοδο SCO στην Κίνα, όπου οι συμμετέχουσες χώρες (Κίνα, Ινδία, Ρωσία κλπ) εκπροσωπούσαν πάνω από το 50% του πληθυσμού της Γης.
Αλλά οι πιο πάνω εξελίξεις είναι και για εμάς άσχημες. Ας μην ξεχνάμε ότι βρισκόμαστε σε μια συγκυρία που η οικονομία μας έχει ανάγκη να προσελκύσει πρόσθετες επενδύσεις τουλάχιστον 100 δις ευρώ στα επόμενα 4-5 χρόνια. Όμως, σε ένα περιβάλλον περιορισμού του ελεύθερου εμπορίου, οι επενδυτές γίνονται περισσότερο διστακτικοί και οι αντίστοιχες κεφαλαιακές ροές μειώνονται. Επίσης, ευνοείται η αύξηση του κόστους χρήματος, σε μια περίοδο που θα καλύπτουμε τις ανάγκες μας από την αγορά. Τέλος, η μείωση της παγκόσμιας οικονομικής δραστηριότητας θα περιορίσει το μεταφορικό έργο της ναυτιλίας μας καθώς και τις εισροές μας από τον τουρισμό και τις εξαγωγές. Αρκετά βαριά δηλαδή τα σύννεφα που θα καλύψουν και τον δικό μας ουρανό από την αλλοπρόσαλλη πολιτική του πλανητάρχη…
