Τελευταία γίνεται πολύς λόγος περί ηγεσίας. Νέο βιβλίο από τον καθηγητή Μπουραντά, ημερίδες ηγεσίας με ομιλητές από το Harvard, συζητήσεις σε τηλεοπτικά πάνελ και social media. Οι περισσότεροι έχουμε ταυτίσει τον ηγέτη με τον πρόεδρο, τον διευθύνοντα, το αφεντικό και εν γένει τον έχων την εξουσία. Ετυμολογικά το ουσιαστικό προκύπτει από το αρχαίο ἡγέομαι που σημαίνει είμαι μπροστά και δείχνω τον δρόμο. Στη βιβλιογραφία ως μεγάλοι ηγέτες αναφέρονται αυτοί που ξεχωρίζουν από την διάρκεια στην κορυφή, από τα αποτελέσματα που επιτυγχάνουν, την επιρροή που ασκούν και την υστεροφημία που τους αποδίδεται.
Άνθρωποι σπάνιοι που τους συναντά κανείς, ανά εποχή, σε δημόσια αξιώματα, στη διοίκηση των επιχειρήσεων, στις επιστήμες, στον αθλητισμό και σε άλλες μορφές ομαδικής δραστηριότητας. Έχουν την έμφυτη ικανότητα να πιστεύουν σε μεγάλες ιδέες που ωφελούν τους πολλούς, δουλεύουν με πάθος για την εφαρμογή τους, ενώ αρχικά κινητοποιούνται κι από αυτές.
Στις επιχειρήσεις είναι το πιο πολύτιμο κεφάλαιο, αυτοί που δημιουργούν το όραμα και την αποστολή της εταιρείας, ενώ αναλαμβάνουν την ευθύνη υλοποίησής του επιχειρηματικού πλάνου για την επίτευξη των στόχων. Έχουν την ικανότητα να επιλέγουν δίπλα τους αξιόλογα στελέχη, τα οποία εμπνέονται από τους ίδιους και μεταφέρουν το πάθος για την επίτευξη της ιδέας και του στόχου στους υπόλοιπους. Οι σπουδαίοι ηγέτες είναι άνθρωποι με αυτοπειθαρχία, αυταπάρνηση, διάθεση για συνεχή αυτοβελτίωση και πίστη για την υπέρβαση και το νέο. Στις περισσότερες περιπτώσεις ξεχωρίζουν από πολύ νέοι, αφού πέραν των άλλων διαθέτουν την επαναστατικότητα για αλλαγή, πιστεύουν στον εαυτό τους και ανοίγουν νέους δρόμους σε αχαρτογράφητα νερά και κόντρα στο ρεύμα. Στην ώριμη περίοδο της ζωής τους, αφού έχουν κατακτήσει την επιτυχία, την αναγνώριση και απολαμβάνουν την κορυφή, αναζητούν νέα κίνητρα που θα τους θωρακίσουν στα δύσκολα και θα τους χαρίσουν τη διάρκεια. Στο επίπεδο αυτό δεν αντλούν πλέον ενέργεια από το νεανικό όραμα για την υπέρβαση, αφού έχουν αποδείξει στον εαυτό τους ότι μπορούν. Στη φάση αυτή αρχίζουν να υπερτερούν τα «πρέπει» από τα «θέλω». Γίνονται λιγότερο οραματιστές και περισσότερο μάνατζερ, χάνουν την αίσθηση του πρωτοπόρου που πιστεύει στο νέο και αναζητά τρόπους για να το κατακτήσει. Συχνά στη περίοδο αυτή παρουσιάζουν και αποτυχίες αφού έχουν απωλέσει δομικά χαρακτηρίστηκα της ηγεσίας.
Επιχειρούν με κεκτημένη ταχύτητα και με γνώμονα την επιτυχία για την… επιτυχία.
Σε αυτό το σημείο κρίσιμο ρόλο για αυτούς έχει το προσωπικό περιβάλλον. Οι δικοί τους άνθρωποι, που αποτελούν τη βάση τους και τη σταθερά τους. Όπως ως νέοι εισέπρατταν ενέργεια από το καμάρι των γονιών, έτσι και τώρα η σύντροφος και τα παιδιά τους είναι το νέο σημείο αναφοράς τους. Είναι οι δικοί τους άνθρωποι που τους ανανεώνουν το κίνητρο για να συνεχίσουν το ταξίδι της επιτυχίας, αποτελούν πηγή έμπνευσης και τους εδραιώνουν ως ηγέτες. Κάποιες φορές σπουδαίο ρόλο παίζουν τα παιδιά, που ένας ηγέτης μπορεί να τα βλέπει ως τη συνέχειά του και έχει το κίνητρο να τα διδάξει. Άλλες φορές η σύντροφός παίζει κυρίαρχο ρόλο, αποτελεί το αστέρι του, που σταθερά τον συμπληρώνει και τον εμπνέει στα δύσκολα. Εξού και το ρητό «πίσω από κάθε μεγάλο άντρα κρύβεται μια σπουδαία γυναίκα».
Τα παραδείγματα πολλά, τόσο εντός όσο και εκτός συνόρων, με πιο γνωστά αυτά των γυναικών δίπλα σε μεγάλους πολιτικούς ηγέτες που έγραψαν ιστορία. Να ξεκινήσουμε από το παρελθόν, από την Έλενα Βενιζέλου-Σκυλίτση, σύζυγο του Ελευθερίου Βενιζέλου, τη μεγάλη Κυβέλη σύζυγο του Γεωργίου Παπανδρέου, την Clementine Churchill σύζυγο του Winston Churchill, μέχρι στις μέρες μας την πρώην πρώτη κυρία Michelle Obama, σύζηγο του Barack Obama, με το γνωστό ανέκδοτο που έγινε viral και αντανακλά την συμβολή της στην αναρρίχηση του Obama στην προεδρία.
Η γυναικεία συμμετοχή είναι αναμφίβολη στην υπόθεση ηγεσία, όχι μόνο από την πλευρά της συντρόφου αλλά και μέσα από τον κορυφαίο ρόλο της μάνας, που είναι κυρίαρχος στην αναγνώριση και καλλιέργεια των ηγετικών χαρακτηριστικών, συμβάλλοντας κυρίως μέσα από την ενίσχυση της αυτοπεποίθησης, στην ανάδειξη του νέου ηγέτη. Θα πρέπει βεβαίως να ξεκαθαρίσουμε ότι η άσκηση της ηγεσίας δεν είναι μόνο αντρική υπόθεση, αφού στη σύγχρονη ιστορία έχουμε ορισμένα λαμπρά παραδείγματα γυναικών σε ηγετικούς ρόλους, οι οποίες ξεχωρίζουν για τις κορυφαίες διοικητικές και διαχειριστικές τους ικανότητες. Σε κάθε περίπτωση όμως, είτε άμεσα είτε έμμεσα, η γυναικεία εμπλοκή με την ηγεσία είναι καταλυτική.
