Του Νικόλαου Δ. Φίλιππα, Καθηγητή Χρηματοοικονομική Πανεπιστημίου Πειραιά
To πρώτο εξάμηνο του 2015 η «περήφανη διαπραγμάτευση Βαρουφάκη» θρυμμάτισε την ήδη τραυματισμένη αξιοπιστία της χώρας μας αλλά και την εμπιστοσύνη των αγορών, εκτοξεύοντας τα spreads των δεκαετών ομολόγων από 6.27% στις 3/10/2014 πριν την ανακοίνωση των εκλογών, στο εξωπραγματικό 18.703% στις 8/7/2015.
Το χρηματιστήριο κατέρρευσε, οι τραπεζικές αξίες μηδένισαν και καταθέσεις 45 δισ. ευρώ έφυγαν από τις ελληνικές τράπεζες.
Μετά από την στροφή του πρωθυπουργού στην σύγχρονη σκληρή παγκόσμια οικονομική πραγματικότητα το δεύτερο εξάμηνο του 2015, η οικονομία σιγά σιγά επανήλθε σε μία κανονικότητα, αφού η κοινωνία αποδέχτηκε αυτό που μια σειρά οικονομολόγων υποστήριζε από την αρχή: ότι μόνο οι μεταρρυθμίσεις, ο εκσυγχρονισμός της δημόσιας διοίκησης η τεχνολογία και οι επενδύσεις μπορούν να αποκαταστήσουν την διαχρονική στασιμότητα της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας.
Το τελευταίο διάστημα η κυβέρνηση επιχείρησε να βγει στις αγορές σε ένα ευνοϊκό περιβάλλον παγκόσμιων χαμηλών επιτοκίων και άντλησε στις 27/7/2017 συνολικά 3 δισ. ευρώ με επιτόκιο 4.62%.
Παρά τον μικρό αριθμό κεφαλαίων που αντλήθηκαν το γεγονός αυτό ήταν θετικό για την χώρα, αλλά θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι οι παγκόσμιες συνθήκες είναι ιδιαίτερα ευνοϊκές και σήμερα χώρες όπως η Λιθουανία, η Εσθονία, η Σλοβενία, η Σλοβακία και η Βουλγαρία δανείζονται με λίγο πάνω ή κάτω από το 1%!
Η Εσθονία έχει γίνει πλέον η πιο ψηφιοποιημένη χώρα στην Ε.Ε., η Σλοβενία πρωταγωνιστεί παγκοσμίως στο blockchain και οι περισσότερες χώρες της Αφρικής χρησιμοποιούν πολύ περισσότερο το mobile banking από την χώρας μας.
Δέκα χρόνια μετά την μοναδική σε έκταση κρίση η ελληνική κοινωνία και η πολιτεία δυστυχώς δεν έχουν καταλάβει ότι ζούμε σε ένα παγκόσμια ανταγωνιστικό περιβάλλον όπου όλες οι χώρες προσπαθούν μέσω φορολογικών και άλλων κινήτρων να προσελκύσουν εξειδικευμένο επιστημονικό ή άλλο προσωπικό και εταιρίες με τεχνογνωσία η οποία θα διαχυθεί στην συνέχεια σε ολόκληρη την κοινωνία.
Η χώρας μας παραμένει από τις τελευταίες χώρες στον κόσμο στους δείκτες οικονομικής ελευθερίας, στην προσέλκυση ξένων επενδύσεων, στην ψηφιοποίηση με ένα γερασμένο πληθυσμό και ένα σοβαρό δημογραφικό πρόβλημα που μεγαλώνει από την φυγή εκατοντάδων χιλιάδων νέων επιστημόνων.
Η ψαλίδα ακόμα και με τις Βαλκανικές χώρες μειώνεται συνεχώς. Επιπλέον η χώρα μας έχει ένα τεράστιο δημόσιο χρέος, το μεγαλύτερο στην Ευροζώνη σαν ποσοστό του ΑΕΠ, καθώς και το μεγαλύτερο ποσοστό μη εξυπηρετούμενων δανείων στην Ευρώπη.
Οι εξαγωγές παραμένουν αδύνατες, όπως και οι επενδύσεις με αποτέλεσμα η περιορισμένη αύξηση του ΑΕΠ να προέρχεται από την κατανάλωση, η οποία είναι κατά 15% μεγαλύτερη από την αντίστοιχη του μέσου όρου της ευρωπαϊκής ένωσης.
Ο τουρισμός είναι ίσως ο μοναδικός τομέας που θα ανθίσει τα επόμενα χρόνια και αυτό λόγω του μοναδικού φυσικού κάλλους της χώρας μας σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η χώρα μας έχει γίνει πλέον φτηνός τουριστικός προορισμός.
Με αυτές τις πραγματικότητες σε ένα ιδιαίτερα θετικό, αλλά επί της ουσίας πλασματικό περιβάλλον, λόγω της μηδενικής απόδοσης των επιτοκίων σε παγκόσμιο επίπεδο, η καθαρή έξοδος στις αγορές θα είναι μάλλον ακριβή!
Απαιτούνται διαρκείς μεταρρυθμίσεις, εκσυγχρονισμός του δημοσίου, παροχή ικανοποιητικών υπηρεσιών στους πολίτες, πάταξη της φοροδιαφυγής, μείωση της υπερβολικής φορολόγησης των πιο ικανών πολιτών, αλλά και των επιχειρήσεων και επενδύσεις που θα βελτιώσουν την παραγωγικότητα της οικονομίας και θα αυξήσουν την απασχόληση.
Αν δεν υλοποιηθούν ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις στο παραγωγικό μοντέλο της οικονομίας, η ποιότητα ζωής των ελλήνων πολιτών θα χειροτερεύει και ιδιαίτερα των πιο ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, όπως των συνταξιούχων.
Παράλληλα ίσως αποδειχθεί ότι οι αγορές είναι πιο σκληρές από τον Σόιμπλε…
10-Year Government Bond Spreads
Greece 4,16%
Bulgaria 1,25%
Lithuania 1,15%
Slovakia 0,76%
Slovenia 1,07%
Botswana 4,45%
Πηγή: investing.com (8/5/2018)
