Του Νίκου Χαριτάκη, Επ. Καθηγητή του Οικονομικού Τμήματος του ΕΚΠΑ
Η μελέτη των οικονομικών προβλημάτων μετά την παγκόσμια κρίση του 2008 ανέδειξε για την Ευρωζώνη μία αδυναμία και τρεις κυρίαρχες θεσμικές αλλαγές. Στόχος των θεσμικών οργάνων – Eurogroup και η ΕΚΤ- εξ αρχής, ήταν να επιβάλλουν τις αναγκαίες λύσεις. Οι επιλογές στόχευαν στην αποτελεσματική άρση των κοινών προβλημάτων και όχι σε εξειδικευμένες πολιτικές, τύπου μνημονίων, που αφορούσαν σε Εθνικές στρατηγικές.
Η αδυναμία της Ευρωζώνης, καθώς και της Κίνας, ήταν η υπερβολική της αποταμίευση ως σύνολο, λόγω θετικού εμπορικού ισοζυγίου. Αποτέλεσμα ήταν η συρρίκνωση των «ασφαλών περιουσιακών στοιχείων» (safe assets), που με πολιτική παρέμβαση οδήγησε στην ισόποση ποσοτική χαλάρωση της ΕΚΤ ( 3 τρισ.)
Οι κυρίαρχες θεσμικές αλλαγές, που προτάθηκαν, ήταν: κατ’ αρχήν η αλλαγή και συντονισμένη σύγκλιση των πτωχευτικού Ευρωπαϊκού δικαίου με σκοπό της επίλυση των «κόκκινων δανείων» αλλά και της μη εμπορευσιμότητας – ενεχειριασιμότητας των κρατικών ομολόγων του Νότου.
Ως δεύτερη προτάθηκε η αλλαγή και ενοποίηση των θεσμικών νόμων περί Α.Ε. με στόχο την θεσμική τους ταύτιση με το αγγλοσαξονικό δίκαιο. Και ως τρίτη η ομογενοποίηση της αγοράς συνθέτων ομολόγων (κρατικών, διακρατικών, ιδιωτικών κ.λπ). Οι συγκεκριμένες θεσμικές αλλαγές ήταν τόσο σημαντικές για την αξιόπιστη έξοδο της Ευρωζώνης από την κρίση, ώστε προηγήθηκαν και αυτής ακόμη της φορολογικής σύγκλισης.
Και οι τρεις αποτελούν πλέον τις ιερές αγελάδες της Ευρωζώνης.
Στην Ελλάδα το πτωχευτικό δίκαιο με την διαδικασία του εξωδικαστικού μηχανισμού τείνει να αποτελέσει την αποκλειστική επίλυση των διαφορών, επιβάλλοντας και την αναδιάρθρωση των εξασφαλίσεων όλων των, τραπεζικών και μη, δανείων. Προχωρεί με μικρά βήματα αλλά είναι στον δρόμο που επιβάλλει η Ευρωζωνική σύγκλιση.
Η αλλαγή του νόμου περί Α.Ε. άρχισε να συζητείται αν και είναι ένα χρόνο πίσω από τις μνημονιακές μας υποχρεώσεις. Ένα σύγχρονο οικονομικό σύστημα είναι αδύνατο να λειτουργήσει με ένα πλαίσιο που δημιουργήθηκε έναν αιώνα πίσω. Θεωρούμε ότι η αντιγραφή είναι η καλύτερη λύση. Δεν είναι σκόπιμο να κρατάμε μεταρρυθμίσεις στα χαρτιά και να μην τις νομοθετούμε. Η Α.Ε. για την οικονομία είναι, ό,τι ο τροχός για τις μεταφορές.
Τελευταία μεταρρύθμιση είναι η δημιουργία σύνθετων (δομημένων) ομολόγων. Αν θέλουμε να εκμεταλλευτούμε τις ευκαιρίες, επιβάλλεται άμεσα να προηγηθούμε. Είναι ξεκάθαρο ότι η χρηματοπιστωτική έξοδος θα προηγηθεί της πραγματικής οικονομίας.
