Του Χαράλαμπου Τσαρδανίδη, Αναπληρωτή Καθηγητή, Πανεπιστημίου Αιγαίου και Διευθυντή του Ινστιτούτου Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων
Πολλές κοινωνίες αντιδρούν στην εισροή μεταναστών, εξ αιτίας της επιβάρυνσης που επιφέρουν στην οικονομία και των κοινωνικών αναταράξεων που προκαλούν. Οι μετανάστες, τόσο στην Βόρειο όσο και στην Νότια Ευρώπη, θεωρούνται ότι αντιπροσωπεύουν μια σοβαρή απειλή για τη διατήρηση του κράτους κοινωνικής πρόνοιας και για την απρόσκοπτη παροχή κοινωνικών υπηρεσιών.
Συχνά, επίσης, οι μετανάστες εκλαμβάνονται ως ανταγωνιστές του τοπικού πληθυσμού στην αγορά εργασίας ή κατηγορούνται ότι συμβάλλουν στην πτώση των μισθών και ότι εμποδίζουν γενικότερα την οικονομική ανάπτυξη. Η ανησυχία δε του πληθυσμού της χώρας υποδοχής αυξάνεται ακόμα περισσότερο, εάν έχει γίνει αντιληπτό ότι η κυβέρνηση του κράτους αναχώρησης έχει υιοθετήσει την πολιτική του «πληθυσμιακού dumping» με το να ευνοεί – εάν δεν την ενθαρρύνει- τη μετανάστευση κακοποιών, μη επιθυμητών μειονοτήτων και «πλεονάζοντος» εργατικού δυναμικού.
Όμως, πολλές μελέτες συμπεραίνουν, αντίθετα με την κοινή αντίληψη, ότι η απασχόληση των μεταναστών σε διάφορους τομείς έχει θετικά αποτελέσματα, με την έννοια ότι παράγεται προϊόν που δεν θα παραγόταν διαφορετικά και μάλιστα συχνά σε γεωγραφικές περιοχές και κλάδους που είναι σε κρίση. Οι μετανάστες αυξάνοντας το ΑΕΠ δημιουργούν νέες θέσεις απασχόλησης, οι οποίες υπερκαλύπτουν και όσες πρόσκαιρα υποκατέστησαν και σε τελευταία ανάλυση μειώνουν την ανεργία.
Στην περίπτωση της Ελλάδας, ιδιαίτερα αξιοπρόσεκτη είναι η συμβολή τους στον αγροτικό τομέα της ελληνικής οικονομίας. Επίσης, συμβάλλουν με τις εισφορές τους, τουλάχιστον αυτοί που έχουν νομιμοποιηθεί, με τις διαδοχικές ρυθμίσεις νομιμοποίησης, στην επιβίωση του ασφαλιστικού συστήματος. Επιπρόσθετα, οι μετανάστες δεν καταλαμβάνουν πάντα θέσεις εργασίας που θα μπορούσαν να τις είχαν οι έλληνες εργαζόμενοι. Η οικονομία της Ελλάδας δε εξακολουθεί να απολαμβάνει πλεονεκτημάτων, ακόμα και όταν οι μετανάστες επιστρέφουν στις χώρες προέλευσής τους. Οι Αλβανοί λόγου χάρη, μετανάστες, όταν επιστρέφουν στην Αλβανία, εξ αιτίας της οικονομικής κρίσης, είτε ως εισαγωγείς είτε ως καταναλωτές βοηθούν στην κατανάλωση ελληνικών προϊόντων και στην αύξηση των εξαγωγών πολλών ελληνικών επιχειρήσεων.
Βέβαια, άλλοι, πάλι, μελετητές μολονότι αποδέχονται ότι η παρουσία των μεταναστών έχει αποφέρει θετικά οικονομικά και κοινωνικά πλεονεκτήματα, ισχυρίζονται ότι η πολυπλοκότητα και η ετερογένεια των παραγόντων που πρέπει να μελετηθούν καθιστά δύσκολο το εγχείρημα να διαπιστωθεί το θετικό ή αρνητικό ισοζύγιο των επιπτώσεων της μετανάστευσης στην οικονομία με αλγεβρικούς όρους κόστους- ωφέλειας.
