Τι κάνει έναν ηγέτη ξεχωριστό; Ηγέτης γεννιέσαι ή γίνεσαι; Ο guru coach του Intelligent Leadership John Mattone και νούμερο 2 Executive Coach παγκοσμίως μοιράζεται μαζί μας την εμπειρία του ως coach του Steve Jobs. Μιλά για την οικογένειά του, τους νέους και την Ελλάδα, ενώ μας δείχνει το δρόμο της εξόδου από την κρίση. Σε μια αποκλειστική συνέντευξη που παραχώρησε στο marketpost.gr μας αποκαλύπτει τα μικρά μυστικά επιτυχίας των μεγάλων ηγετών του κόσμου. Τον συναντήσαμε στο 21ο Συμπόσιο Ανθρώπινου Δυναμικού το οποίο διοργανώνει η KPMG και έχει στον πυρήνα του θέματα και αλλαγές που απασχολούν το HR στο δρόμο προς την ψηφιακή εποχή. Ο ίδιος δεν μπορούσε να κρύψει τις ιταλικές του ρίζες που εκδηλώνονται με έναν χειμαρρώδη λόγο, αποκαλύπτοντας έναν ιδιαίτερα επικοινωνιακό άνθρωπο που δεν θα μπορούσε παρά να έχει ένα background στην βιομηχανική ψυχολογία.
Συνέντευξη στη Χαρά Αυγερινού
Τι κάνει έναν ηγέτη εξαιρετικό;
Για να μιλήσουμε για την ηγεσία πρέπει να απομακρυνθούμε λίγο από τη στενή έννοια του ηγέτη. Βασικό συστατικό επιτυχούς ηγεσίας είναι το συναισθηματικό δέσιμο με τους ανθρώπους. Γνώμονας για κάθε επικοινωνιακή προσέγγιση θα πρέπει να είναι η καρδιά και το συναίσθημα. Το μοντέλο του servant leader βασίζεται στην ικανότητα του ατόμου να αγγίξει την καρδιά, το μυαλό και την ψυχή των άλλων. Εργαζόμενος με ηγέτες ανά τον κόσμο πρωταρχικό μου μέλημα είναι τους κάνω να έρθουν σε επαφή με τον εσωτερικό τους κόσμου και με όλα όσα βρίσκονται πραγματικά μέσα στην ψυχή τους. Είναι απίστευτο το πόσοι πετυχημένοι άνθρωποι δεν έχουν πλησιάσει τον πραγματικό τους εαυτό, την ψυχή τους και αγνοούν το περιεχόμενό της.
Η ψυχή είναι ο πυρήνας μας και όπως ο χαρακτήρας μας, το αξιακό μας σύστημα, η ιδιοσυγκρασία μας και η αίσθηση του εαυτού μας υπάρχουν σε όλους μας, αλλά είναι πάντα υγιή, ζωντανά και ώριμα ως χαρακτηριστικά; Σε περίπτωση που η απάντηση είναι αρνητική οι επιπτώσεις θα είναι εμφανής σε κάθε τομέα της ανθρώπινης ύπαρξης γιατί πλέον το άτομο βρίσκεται σε συνθήκες αποπροσανατολισμού. Και αυτό είναι κάτι που φαίνεται και προς τα έξω, ο κόσμος θα σε βλέπει συνεχώς εκτός τροχιάς. Όλα ξεκινούν από την εσωτερική μας «μηχανή». Για αυτό πιστεύω ότι οι ηγέτες θα πρέπει να αποκτήσουν αίσθηση του πυρήνα τους, της εσωτερικής τους «μηχανής». Είναι απλώς θέμα μετάφρασης, γιατί έχει να κάνει με το πώς μετουσιώνεις αυτά που ακούς και νιώθεις σε κινητήριο δύναμη. Αυτή είναι πρακτικά η δουλειά μου, είμαι ένας διερμηνέας, κάνω τη μετάφραση των ερεθισμάτων σε συνάρτηση με τον εαυτό του καθενός. Ό,τι και αν μάθει κανείς, είναι άχρηστο αν δεν μπορεί να τον κάνει καλύτερο strategic thinker και decision maker.
Η συναισθηματική νοημοσύνη είναι ένα χαρακτηριστικό με το οποίο γεννιέσαι ή μπορείς να το αποκτήσεις;
Νομίζω ότι σχετίζεται καθαρά με τη συναίσθηση, που έχει ο καθένας για τον εαυτό του και την πρόθεσή του καθενός να είναι ή όχι κοντά στον πραγματικό του εαυτό. Πρόκειται για μια απόφαση πολύ γενναία και πολλοί άνθρωποι το αποφεύγουν γιατί φοβούνται να κοιτάξουν μέσα τους. Όταν ασχολούμαι με τη συναισθηματική νοημοσύνη κοιτώ το πόση συναίσθηση του εαυτού του έχει ο καθένας, πόσο τον αποδέχεται και αν είναι σε θέση να κάνει τόσο θαρραλέα κίνηση.
Ο συναισθηματικός ηγέτης είναι αποτελεσματικός σε όλες τις αγορές ή μόνο σε αυτές που έχουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά;
Η αποτελεσματικότητα του συγκεκριμένου μοντέλου ηγεσίας διαφέρει λίγο από μέρος σε μέρος, αλλά όχι σημαντικά. Χρησιμοποιώ ένα εργαλείο αξιολόγησης που λέγεται MLEI και μετρά 9 συνολικά χαρακτηριστικά (πόσο βοηθάς τους άλλους, πόσο ευρηματικός είσαι κτλ) που αφορούν τον ψυχισμό του ατόμου. Τα ερωτήματα, που απευθύνω αφορούν στο ποιες εσωτερικές «μηχανές» ενεργοποιούνται από ποια ερεθίσματα και πόσο γρήγορα. Γιατί μόλις «πάρει μπρος» μια εσωτερική «μηχανή» το αποτέλεσμα θα βγει και προς τα έξω. Το σημαντικότερο στοιχείο όμως είναι πώς εξωτερικεύεται αυτό το χαρακτηριστικό και αν γίνεται με ωριμότητα αυτό; Για παράδειγμα ο ηγέτης, ο γονιός, ο άνθρωπος που είναι αλτρουιστής ανήκει στην κατηγορία του servant leader, είναι συμπονετικός και θέλει να βοηθήσει τους άλλους.
Συνολικά περίπου 65.000 μεγάλοι ηγέτες ανά τον κόσμο διαθέτουν τα 7 από τα 9 χαρακτηριστικά που μετρώ με το εργαλείο αξιολόγησης. Είναι αξιοσημείωτο ωστόσο ότι η πλειονότητά τους έχει πολύ χαμηλό το στοιχείο της προσφοράς βοήθεια. Πρακτικά η συγκεκριμένη εσωτερική «μηχανή» ερεθίζεται πιο δύσκολα στους μεγάλους ηγέτες. Ωστόσο όσοι το διαθέτουν και το εξωτερικεύουν, το κάνουν με ιδιαίτερη ωριμότητα.
Την περίοδο που εργάστηκα με τον Steve Jobs το 2009-2010 για παράδειγμα κατά την αξιολόγησή του ο ίδιος πέτυχε το υψηλότερο ποσοστό στο δείκτη δημιουργικότητας, φτάνοντας τα 59/60. Μέχρι σήμερα δεν έχω συναντήσει τέτοια επίδοση. Ο επόμενος μετά τον Jobs ήταν ένας Ελβετός με τον οποίο συνεργάστηκα κάποτε.
Ο αποτελεσματικός ηγέτης είναι αυτός που κατανοεί την αξία του αλτρουισμού και της συμπόνιας. Στη συνέχεια καταλαβαίνει ότι αυτά τα στοιχεία είναι που δημιουργούν ευτυχία στους άλλους που αποτελεί και τον κυρίαρχο σκοπό όλων μας. Ο τρόπος να προσεγγίζουμε την ευτυχία δεν είναι ο εγωιστικός τρόπος, αλλά μέσω του να προσφέρουμε ευτυχία στους άλλους.
Στην παρούσα φάση που έχουμε ένα μεγάλο κενό ηγεσίας στον κόσμο πρέπει να μπορέσουμε να διδάξουμε τόσο στους νεότερους όσο και στους μεγαλύτερους να διοχετεύουν προς τα έξω και να εξωτερικεύουν τα βασικά χαρακτηριστικά τους. Πρέπει κανείς να είναι ο εαυτός του και αυτό απαιτεί μεγάλη γενναιότητα και όχι αδυναμία.
Κανείς γεννιέται ηγέτης ή γίνεται;
Αν πίστευα ότι κανείς μόνο γεννιέται ηγέτης δεν θα έκανα τη δουλειά που κάνω. Ωστόσο για να είμαστε απολύτως ειλικρινείς υπάρχουν στοιχεία γονιδιακά που κάνουν τους ανθρώπους πιο κοντά στην ηγεσία. Υπάρχουν άνθρωποι – μαγνήτες τους οποίος ακολουθούν οι άλλοι χωρίς να καταβάλλουν κάποια προσπάθεια. Από την άλλη υπάρχουν χαρακτηριστικά που οδηγούν κάποιον σε ηγετικές θέσεις. Στόχος πρέπει να είναι όλοι να γίνουμε καλύτεροι ηγέτες είτε άλλων, είτε του εαυτού μας. Δεν χρειάζεται να είσαι manager για να είσαι ηγέτης. Η προσφορά στον κόσμο στον οποίο ζούμε, συνήθως μέσω αλτρουιστικών πρακτικών, είναι από μόνη της ένα επίτευγμα. Δεν χρειάζεται να διοικείς μεγάλη επιχείρηση για να προσφέρεις στον κόσμο.
Παράλληλα θα πρέπει να επενδύουμε σε ισχυρούς δεσμούς με τους ανθρώπους γύρω μας που αποτελεί ένα στοιχείο ηγεσίας. Εγώ για παράδειγμα είμαι παντρεμένος με τη σύζυγό μου 30 χρόνια. Έχουμε περάσει όμορφες στιγμές μαζί, δύσκολες, αρρώστιες, έχουμε μεγαλώσει τέσσερα παιδιά. Αυτή είναι από μόνη της μια συνθήκη δεσμού ο οποίος δεν μπορεί να σπάσει.
Τι θα μπορούσε να κάνει η Ελλάδα για να βγει από την κρίση, μπορεί ένας ηγέτης να κάνει τη διαφορά;
Πρόκειται για μια επίπονη κατάσταση που κρατά εδώ και δέκα χρόνια. Για να μπορέσει κανείς να δει οποιαδήποτε αλλαγή βασικό στοιχείο είναι να υπάρχει όραμα για το μέλλον. Να γνωρίζουμε ποια Ελλάδα θέλουμε να δημιουργήσουμε και κυρίως ποια Ελλάδα πρέπει να οικοδομήσουμε. Και αυτό είναι ένα χρέος απέναντι στις επόμενες γενιές. Ταυτόχρονα θα πρέπει κανείς να γνωρίζει τα δυνατά στοιχεία της χώρας του, που στην προκειμένη είναι ο τουρισμός, να τα απομονώσει να τα ενδυναμώσει και να τα προβάλλει όσο το δυνατόν περισσότερο. Πρέπει αυτά να προβάλλονται ως ομαδική προσπάθεια αλλά και από τον κάθε έναν ατομικά. Τα κακώς κείμενα μιας χώρας από την άλλη θα πρέπει επίσης να απομονωθούν, να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά, ώστε να εξαφανιστούν.
Πώς μπορούμε να αντιμετωπίζουμε την έντονη ανταγωνιστικότητα στην αγορά που είναι αποτέλεσμα της πολυετούς κρίσης;
Πρέπει να ξυπνάμε κάθε πρωί χαρούμενοι που ξυπνήσαμε. Πρέπει να κάνουμε ό,τι καλύτερο και αποτελεσματικότερο μπορούμε με τα δεδομένα που έχουμε στα χέρια μας. Αν μπορέσουμε να διδάξουμε αυτές τις αξίες στα παιδιά μας, ο κόσμος μας θα είναι καλύτερος. Επίσης μεγάλη έμφαση πρέπει να δοθεί στην επιχειρηματικότητα και στην καινοτομία. Υπάρχουν σε αφθονία νέα ταλέντα, αλλά σε συνθήκες κρίσης, συνήθως στερούνται οράματος. Πρέπει να βρούμε έναν τρόπο να εμφυσήσουμε ένα όραμα στους νέους.
