Έναν δίκαιο, φιλικό προς την ανάπτυξη και βιώσιμο τρόπο φορολόγησης της ψηφιακής οικονομίας αναζητά η Ευρωπαϊκή Ένωση. Σήμερα υπολογίζεται ότι 9 από τις 20 κορυφαίες παγκοσμίως επιχειρήσεις (βάσει κεφαλαιοποίησης) είναι ψηφιακής μορφής, έναντι μίας από τις 20, δέκα χρόνια νωρίτερα. Στόχος είναι και οι ψηφιακές επιχειρήσεις να αναλάβουν το μερίδιο φορολόγησης που τους αναλογεί. Ενδεικτικό της ανάγκης νομοθέτησης είναι το γεγονός ότι οι ψηφιακές επιχειρήσεις υπόκεινται επί του παρόντος σε μέσο πραγματικό συντελεστή φόρου ίσο προς το ήμισυ του αντίστοιχου συντελεστή της παραδοσιακής οικονομίας στην ΕΕ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλλε δύο νομοθετικές προτάσεις με στόχο την διαμόρφωση δικαιότερης φορολόγησης των ψηφιακών δραστηριοτήτων της ΕΕ.
Η πρώτη πρωτοβουλία αποσκοπεί στη μεταρρύθμιση των κανόνων φορολόγησης των εταιρειών, ώστε τα κέρδη να καταγράφονται και να φορολογούνται εκεί όπου οι επιχειρήσεις έχουν σημαντική αλληλεπίδραση με τους χρήστες μέσω ψηφιακών διαύλων. Η προσέγγιση αυτή αποτελεί την προτιμώμενη μακροπρόθεσμη λύση της Επιτροπής.
Η δεύτερη πρόταση ανταποκρίνεται στα αιτήματα διαφόρων κρατών μελών για προσωρινό φόρο, που να καλύπτει τις κύριες ψηφιακές δραστηριότητες οι οποίες επί του παρόντος διαφεύγουν εντελώς τη φορολόγηση στην ΕΕ.
Αναλυτικά οι δύο προτάσεις
Πρόταση 1: κοινή μεταρρύθμιση των κανόνων της ΕΕ για τη φορολόγηση των εταιρειών στον τομέα των ψηφιακών δραστηριοτήτων
Η πρόταση θα δώσει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να φορολογούν τα κέρδη που παράγονται στην επικράτειά τους, ακόμη και αν η επιχείρηση δεν έχει φυσική παρουσία εκεί. Οι νέοι κανόνες θα διασφαλίσουν ότι οι διαδικτυακές επιχειρήσεις συνεισφέρουν στα δημόσια οικονομικά στο ίδιο επίπεδο με τις συμβατικού τύπου επιχειρήσεις με φυσική παρουσία.
Μια ψηφιακή πλατφόρμα θα θεωρείται ότι έχει φορολογητέα «ψηφιακή παρουσία» ή ψηφιακή μόνιμη εγκατάσταση σε ένα κράτος μέλος εάν πληροί ένα από τα ακόλουθα κριτήρια:
• υπερβαίνει το κατώτατο όριο ετησίων εσόδων ύψους 7 εκατ. ευρώ σε ένα κράτος μέλος
• έχει περισσότερους από 100 000 χρήστες σε ένα κράτος μέλος σε ένα φορολογικό έτος
• δημιουργούνται πάνω από 3.000 επιχειρηματικές συμβάσεις για ψηφιακές υπηρεσίες μεταξύ της εταιρείας και των επιχειρηματιών χρηστών σε ένα φορολογικό έτος
Οι νέοι κανόνες θα αλλάξουν επίσης τον τρόπο κατανομής των κερδών στα κράτη μέλη, ώστε να αποτυπώνεται καλύτερα ο τρόπος με τον οποίο οι επιχειρήσεις μπορούν να δημιουργήσουν αξία διαδικτυακά, για παράδειγμα, ανάλογα με τον τόπο στον οποίο βρίσκεται ο χρήστης τη στιγμή της κατανάλωσης.
Το νέο σύστημα εξασφαλίζει την ύπαρξη πραγματικής σύνδεσης μεταξύ του τόπου όπου δημιουργούνται τα κέρδη και του τόπου φορολόγησής τους. Το μέτρο θα μπορούσε εν τέλει να ενσωματωθεί στο πεδίο εφαρμογής της κοινής ενοποιημένης βάσης φορολογίας εταιρειών (ΚΕΒΦΕ) —πρωτοβουλία της Επιτροπής η οποία έχει ήδη υποβληθεί για την κατανομή των κερδών των μεγάλων πολυεθνικών ομίλων κατά τρόπο που να αντικατοπτρίζει καλύτερα τον τόπο δημιουργίας της αξίας.
Πρόταση 2: προσωρινός φόρος επί ορισμένων εσόδων από ψηφιακές δραστηριότητες
Ο προσωρινός φόρος διασφαλίζει ότι οι δραστηριότητες που επί του παρόντος δεν υπόκεινται σε πραγματική φορολόγηση θα αρχίσουν να παράγουν άμεσα έσοδα για τα κράτη μέλη. Ο εν λόγω φόρος θα συμβάλει επίσης στο να αποφευχθεί η λήψη μονομερών μέτρων για τη φορολόγηση των ψηφιακών δραστηριοτήτων σε ορισμένα κράτη μέλη, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ένα συνονθύλευμα εθνικών κανόνων, το οποίο θα ήταν επιζήμιο για την ενιαία αγορά.
Σε αντίθεση με την κοινή μεταρρύθμιση των υποκείμενων κανόνων φορολόγησης σε επίπεδο ΕΕ, ο έμμεσος αυτός φόρος θα εφαρμόζεται στα έσοδα που παράγονται από ορισμένες ψηφιακές δραστηριότητες που εκφεύγουν εντελώς του ισχύοντος φορολογικού πλαισίου. Το σύστημα αυτό θα εφαρμοστεί μόνο ως προσωρινό μέτρο, έως ότου τεθεί σε εφαρμογή η ολοκληρωμένη μεταρρύθμιση με ενσωματωμένους μηχανισμούς για τη μείωση του ενδεχομένου διπλής φορολόγησης.
Ο φόρος θα εφαρμόζεται στα έσοδα που δημιουργούνται από δραστηριότητες κατά τις οποίες οι χρήστες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη δημιουργία αξίας και οι οποίες είναι εξαιρετικά δύσκολο να καλυφθούν από τους ισχύοντες φορολογικούς κανόνες, όπως τα έσοδα που δημιουργούνται από:
• την πώληση διαδικτυακού διαφημιστικού χώρου
• ψηφιακές δραστηριότητες διαμεσολάβησης που παρέχουν στους χρήστες τη δυνατότητα να αλληλεπιδρούν με άλλους χρήστες και μπορούν να διευκολύνουν τη μεταξύ τους πώληση αγαθών και υπηρεσιών
• την πώληση δεδομένων που παράγονται από πληροφορίες παρεχόμενες από τους χρήστες
Τα κράτη μέλη θα εισπράττουν τα φορολογικά έσοδα εκεί όπου βρίσκονται οι χρήστες και ο φόρος θα επιβάλλεται μόνον στις επιχειρήσεις με συνολικά ετήσια έσοδα ύψους 750 εκατ. ευρώ παγκοσμίως και 50 εκατ. ευρώ στην ΕΕ. Κατ’ αυτόν τον τρόπο θα διασφαλιστεί η μη επιβάρυνση των μικρότερων νεοφυών και επεκτεινόμενων επιχειρήσεων. Εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να παραχθούν έσοδα ύψους 5 δισ. ευρώ ετησίως για τα κράτη μέλη εάν εφαρμοστεί ο φόρος με συντελεστή 3 %.
Οι νομοθετικές προτάσεις θα υποβληθούν στο Συμβούλιο για έκδοση και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για διαβούλευση.
