Ξεπερνά τα 500 εκατ. ευρώ ο συνολικός προϋπολογισμός των 17 επενδυτικών σχεδίων και έργων υποδομής, που εξετάζει αυτήν τη στιγμή προς χρηματοδότηση στην Ελλάδα η διακρατική Τράπεζα Εμπορίου και Ανάπτυξης Ευξείνου Πόντου («Παρευξείνια») με έδρα τη Θεσσαλονίκη, όπως αναφέρει σε συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο νέος πρόεδρός της, ο Ρώσος οικονομολόγος Ντμίτρι Πάνκιν (Dmitry Pankin). Ακολουθεί η συνέντευξη.
Ερ.: Το σωρευτικό χαρτοφυλάκιο χρηματοδοτήσεων της Παρευξείνιας για την Ελλάδα έφτασε στο ποσό-ρεκόρ των 525 εκατ. ευρώ. Ποια είναι η πρόβλεψή σας για την περίοδο έως το 2022; Αναμένετε ότι η παρουσία της Τράπεζας στην ελληνική αγορά θα συνεχίσει να αναπτύσσεται με τον ίδιο «βηματισμό» στα επόμενα χρόνια;
Απ.: Βλέπουμε πολύ θετικά την πορεία της ανάπτυξης στην Ελλάδα και πιστεύω ότι η μακροοικονομική κατάσταση είναι πολύ καλύτερη από ό,τι ήταν στο πρόσφατο παρελθόν. Ως Τράπεζα έχουμε σοβαρή ζήτηση (από την Ελλάδα) για τη χρηματοδότηση έργων υποδομής (…) Έχουν κατατεθεί προς έγκριση κάποια ενδιαφέροντα νέα πρότζεκτ, που τώρα εξετάζουμε, άρα βλέπω μέλλον για ένα αναπτυσσόμενο χαρτοφυλάκιο στην Ελλάδα. Η ΤΕΑΕΠ υποστήριξε την οικονομία της φιλοξενούσας χώρας της σε δύσκολες εποχές. Ήταν στρατηγική προτεραιότητα για εμάς και αντεπεξήλθαμε. Η Τράπεζα πρόσφερε οικονομική βοήθεια σε πρότζεκτ-«κλειδιά» για την Ελλάδα, αλλά επίσης υποστήριξε την ανάπτυξη μικρότερων επιχειρήσεων, όταν η διαθεσιμότητα πιστώσεων ήταν σπάνια.
Τα τελευταία χρόνια, το ελληνικό χαρτοφυλάκιο αυξήθηκε πολύ ταχέως, από ποσοστό μικρότερο του 5% το 2014 σε σχεδόν 17% σήμερα και η Ελλάδα κατατάσσεται πλέον δεύτερη (σ.σ. μεταξύ των 11 κρατών-μετόχων της Τράπεζας) σε όρους συνολικής έκθεσης στο επιχειρησιακό μας χαρτοφυλάκιο (operational portfolio). Η τρέχουσα Μεσοπρόθεσμη Στρατηγική της Παρευξείνιας ολοκληρώνεται φέτος και τώρα βρισκόμαστε στη διαδικασία διαμόρφωσης νέας Μεσοπρόθεσμης Στρατηγικής για την περίοδο 2019-2022. Θα έχουμε διαβουλεύσεις με τις Αρχές των κρατών-μελών και τους εκπροσώπους του ιδιωτικού τομέα, προκειμένου να εξακριβωθούν οι προτεραιότητες και οι ανάγκες χρηματοδότησης και να αξιολογήσουμε σε ποιο βαθμό μπορούμε να συμμετάσχουμε. Η διαδικασία αυτή βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο προς το παρόν και υπάρχει πολλή δουλειά σε εξέλιξη. Ωστόσο, θα μπορούσαμε να υπολογίσουμε ότι η Τράπεζα θα επιχειρήσει να έχει ρυθμό ανάπτυξης της έκθεσής της στην Ελλάδα περίπου αντίστοιχο με τον ρυθμό ανάπτυξης του επιχειρησιακού της χαρτοφυλακίου.
Ερ.: Αναφέρατε νωρίτερα ότι έχουν κατατεθεί στην Τράπεζα ενδιαφέροντα νέα πρότζεκτ από την Ελλάδα. Θα μπορούσατε να μας προϊδεάσετε ως προς το τι αφορούν τα ελληνικά πρότζεκτ που η Τράπεζα εξετάζει προς έγκριση αυτήν τη στιγμή;
Απ.: Αυτή τη στιγμή εξετάζουμε 17 προτάσεις από την Ελλάδα, που βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια προετοιμασίας, σε σημαντικούς τομείς όπως οι μεταφορές, η ενέργεια, οι υποδομές και οι τηλεπικοινωνίες, ο συνολικός προϋπολογισμός των οποίων ξεπερνά τα 500 εκατ. ευρώ. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα εγκριθούν όλα, αλλά κοιτάζουμε με σοβαρότητα ορισμένα πολύ ενδιαφέροντα έργα, όπως ο αυτοκινητόδρομος της Εγνατίας Οδού, η συντήρηση και περαιτέρω ανάπτυξή του, η αναβάθμιση του αεροδρομίου του Ηρακλείου, μια σήραγγα στην περιοχή της Αθήνας, το πρότζεκτ μιας πετρελαϊκής εταιρείας και εκείνο της αποκατάστασης της ιστορικής Αγοράς Μοδιάνο στη Θεσσαλονίκη, η οποία δεν βρίσκεται σήμερα σε καλή κατάσταση. Ξεκινήσαμε ήδη τις συζητήσεις με τον όμιλο Φάις, για τη χορήγηση χρηματοδότησης. Συζητάμε επίσης και με άλλες εταιρίες για άλλα έργα, αλλά στην παρούσα φάση δεν μπορώ να αποκαλύψω περισσότερα, γιατί έχουμε συμφωνίες εμπιστευτικότητας με τους πελάτες μας. Η διαδικασία προετοιμασίας ενός πρότζεκτ για χρηματοδότηση είναι σύνθετη και προσπαθούμε να συνεργαστούμε με τους Έλληνες πελάτες μας, προκειμένου να προετοιμάσουμε τα περισσότερα -αν όχι όλα- από αυτά τα πρότζεκτ για μια επιτυχή διαδικασία έγκρισης και ολοκλήρωσης. Στη διάρκεια του επόμενου χρόνου, του 2019, αυτά τα πρότζεκτ θα μπορούσαν να εγκριθούν, καθώς με βάση την εμπειρία και τις διαδικασίες μας, όταν ένα έργο υποδομής είναι σοβαρό, συνήθως παίρνει έναν, το πολύ ενάμιση χρόνο για να εγκριθεί.
Ερ.: Ποια εκτιμάτε ότι είναι η προοπτική της ελληνικής οικονομίας στη μεταμνημονιακή εποχή; Τι θα πρέπει να λάβει οπωσδήποτε υπόψη η ελληνική κυβέρνηση κατά τη γνώμη σας;
Απ.: Η επικρατούσα άποψη, που μοιράζονται πολλοί διεθνείς θεσμοί, είναι ότι η κρίση στην Ελλάδα έχει τελειώσει κι ότι καλές προοπτικές διανοίγονται για την ελληνική οικονομία, η οποία έχει μπει στον δρόμο προς την ανάκαμψη. Η διαδικασία μπορεί να μην είναι γρήγορη ή ομοιόμορφη, αλλά υπάρχουν ενδείξεις που δείχνουν προς την κατεύθυνση της ανάκαμψης…
Δεν μπορώ να πω ότι αντιλαμβάνομαι σε βάθος όσα συμβαίνουν στην Ελλάδα σήμερα, αλλά ίσως θα μπορούσα να αναφερθώ στην οικονομική καταστροφή στη Ρωσία το 1998, όταν η αγορά κατέρρευσε κι η Ρωσία αρνήθηκε να πληρώσει χρέη της… Εκείνη την περίοδο είχα την αίσθηση ότι η ζωή έχει τελειώσει και ότι κανένας ξένος επενδυτής δεν επρόκειτο να επιστρέψει ποτέ στη Ρωσία. Ωστόσο, σε δύο-τρία χρόνια, οι επενδύσεις άρχισαν εκ νέου και η αγορά ξαναζωντάνεψε…
Οικονομικά είναι πάντα πιο εύκολο να σταθεροποιήσεις μια κατάσταση, κι αυτό το βλέπουμε και στην Ελλάδα τώρα, τα οικονομικά στοιχεία, λιγότερο ή περισσότερο, είναι πλέον εντάξει.
Αυτό όμως που είναι πιο σημαντικό, αυτό που έχει τη μεγαλύτερη σημασία, είναι οι διαρθρωτικές αλλαγές και οι μεταρρυθμίσεις. Αυτό δεν το πετύχαμε στον επιθυμητό βαθμό στη Ρωσία και πιστεύω ότι κι εδώ στην Ελλάδα θα αποτελέσει σοβαρή πρόκληση (…) Είναι πολύ σημαντικό να δημιουργηθούν περισσότερα κίνητρα για τους ιδιώτες επενδυτές και να αρθούν τα εμπόδια στη δραστηριότητά τους. Επίσης είναι πολύ σημαντικό να αλλάξει η νοοτροπία των ανθρώπων…
Δεν είναι ο ρόλος μας να συμβουλεύουμε την ελληνική κυβέρνηση για την μελλοντική της πορεία, αλλά αυτό που μπορεί να λεχθεί εν συντομία είναι ότι, όπως κάθε χώρα που βρίσκεται σε κατάσταση μετά από κρίση, (έτσι και η Ελλάδα) πρέπει να εξετάσει προσεκτικά την αναπτυξιακή της πολιτική, προσπαθώντας παράλληλα να διατηρήσει την μακροοικονομική της σταθερότητα. Πρόκειται για γενική προσέγγιση που έχουν υιοθετήσει πολλές χώρες που ανέκαμψαν επιτυχώς.
Ερ.: Η θητεία σας μόλις ξεκίνησε. Ποιοι είναι οι βασικοί σας στόχοι και ποια θεωρείτε τη μεγαλύτερη πρόκληση για την Τράπεζα στην επόμενη τετραετία;
Απ.: Όπως προανέφερα, ολοκληρώνουμε επιτυχώς τη μεσοπρόθεσμη στρατηγική της περιόδου 2015- 2018. Το άμεσο μέλημά μου είναι να ηγηθώ της προετοιμασίας της νέας τετραετούς στρατηγικής, που θα καλύψει την περίοδο έως το 2022, καθώς και τις αντίστοιχες στρατηγικές ανά χώρα για κάθε κράτος- μέλος της Παρευξείνιας. Ως CEO της Τράπεζας, ο σκοπός μου είναι να διασφαλίσω τη -(βιώσιμη) θεσμική και επιχειρηματική- ανάπτυξή της, ώστε να επιτευχθούν νέα υψηλότερα αποτελέσματα, τόσο σε αριθμούς, όσο και σε ποιότητα. Συγκεκριμένοι στόχοι θα ορισθούν σε στενή συνεργασία με τις κυβερνήσεις των κρατών- μελών και ξεκινάμε αυτήν τη δουλειά τώρα.
Πιστεύω ότι η βασική πρόκληση για την Τράπεζα είναι να ανταποκριθεί στις προσδοκίες των κρατών- μετόχων της και να διασφαλίσει σταθερά τη θέση της ως περιφερειακής αναπτυξιακής τράπεζας… Το να αναλάβουμε περισσότερες πρωτοβουλίες για να αναπτυχθεί η Τράπεζα και το να βρούμε περισσότερα νέα προϊόντα για τους μετόχους μας. Αυτή θα είναι η μεγαλύτερη πρόκληση για εμένα στα επόμενα χρόνια… Τι είδους υπηρεσία θα μπορούσαμε να παράσχουμε για τη Ρωσία ή την Τουρκία, ή ίσως για μικρότερες χώρες όπως η Αλβανία ή η Γεωργία ή το Αζερμπαϊτζάν, για να έχουν μεγαλύτερη παρουσία, επειδή τα στοιχεία (για αυτές τις χώρες) είναι μάλλον χαμηλά.
Ερ.: Ζούμε σε μάλλον ταραγμένες εποχές στον πλανήτη, από άποψη τόσο πολιτική, όσο και οικονομική. Πιστεύετε ότι χρηματοδοτώντας έργα διασυνοριακού χαρακτήρα, η Παρευξείνια θα μπορούσε με κάποιον τρόπο να προωθήσει τη σταθερότητα, την ειρήνη και την ανάπτυξη διεθνώς;
Απ.: Θα έλεγα ότι η αναταραχή είναι πίσω μας. Η οικονομική κρίση γενικώς έχει τελειώσει, αλλά άφησε σημάδια πίσω της και η έξοδος από αυτή δεν θα μας οδηγήσει αναγκαστικά στο ίδιο σημείο που βρισκόμασταν όταν μπήκαμε στην κρίση. Αυτή δεν είναι μια παρένθεση στην οικονομική ιστορία του κόσμου, άλλαξε την παγκόσμια οικονομία και τις οικονομικές υπηρεσίες με τρόπους που ακόμη δεν έχουν συγκεκριμενοποιηθεί και με αποτελέσματα που απομένει να τα δούμε.
Πράγματι, ακόμη είναι παρούσα στις αγορές σημαντική μεταβλητότητα, υπάρχουν πολλές αβεβαιότητες που αφορούν το μέλλον του παγκόσμιου εμπορίου και κίνδυνοι που ανακύπτουν ειδικά από την ασυμμετρία της νομισματικής πολιτικής.
Οι διαφορές στις προσεγγίσεις ήταν κάτι αναμενόμενο και υπάρχουν επαρκή fora, όπου μπορεί να λάβει χώρα διάλογος. Η Τράπεζα μπορεί να δημιουργήσει νησίδες σταθερότητας και να δείξει έτσι τις δυνατότητες που υπάρχουν για business, για διαπραγμάτευση, εξεύρεση λύσεων και συμβιβασμό. Αυτό πιστεύω πως είναι ένα πολύ σημαντικό παράδειγμα που μπορεί να προσφέρει.
Ερ.: Αναμένετε θετικά νέα ως προς το πάγιο αίτημα της Τράπεζας για την απόκτηση ιδιόκτητων εγκαταστάσεων στη Θεσσαλονίκη;
Απ.: Δεν έχουμε αρνητικά νέα. Κι έχουμε ακόμη την υπόσχεση (της ελληνικής κυβέρνησης για την απόκτηση των ιδιόκτητων εγκαταστάσεων). Συνεχίζουμε με αφετηρία τη διαπίστωση ότι η σημερινή κυβέρνηση έχει εκ νέου επιβεβαιώσει τη δέσμευσή της για την επίλυση του ζητήματος των μόνιμων εγκαταστάσεων της Τράπεζας στη Θεσσαλονίκη. Παραμένουμε σε επαφή με την κυβέρνηση ως προς αυτό το θέμα και είμαστε έτοιμοι να συνεργαστούμε και να προσφέρουμε κάθε βοήθεια που ενδέχεται να χρειαστεί για να φτάσουμε σε μια εποικοδομητική λύση.
Ερ.: Πόσο πιθανό είναι να δούμε τη μετοχική σύνθεση της Τράπεζας να αλλάζει, προκειμένου να υποδεχτεί νέους μετόχους στο άμεσο μέλλον;
Απ.: Η διεύρυνση της μετοχικής σύνθεσης παραμένει ένας από τους στρατηγικούς στόχους της Τράπεζας. Σύμφωνα με την Ιδρυτική Συμφωνία, η ιδιότητα του μέλους της Τράπεζας πρέπει να είναι ανοιχτή σε όλα τα κράτη-μέλη του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας Ευξείνου Πόντου (ΟΣΕΠ) και σε άλλες πολυμερείς τράπεζες και οικονομικά ιδρύματα. Εργαζόμαστε με όλους τους πιθανούς υποψηφίους. Στην παρούσα φάση, η Σερβία είναι η μόνη από τις 12 χώρες του ΟΣΕΠ, που δεν αποτελεί μέλος της Τράπεζας. Είχαμε κάποιες συζητήσεις, ώστε να ξεκινήσουμε ξανά (τη διαδικασία). Διατηρούμε τον διάλογο με τη σερβική κυβέρνηση στο υψηλότερο επίπεδο για το θέμα της ιδιότητας του μέλους και ευελπιστούμε ότι θα υπάρξει πρόοδος σε εύλογο χρονικό διάστημα. Δεν αναμένω όμως πολύ γρήγορα αποτελέσματα. Δεν βλέπω πιθανό να έχουμε νέους μετόχους στην Τράπεζα φέτος.
Ερ.: Κατά τη γνώμη σας ποιες είναι οι οικονομικές προοπτικές για τις χώρες του ΟΣΕΠ στα επόμενα χρόνια; Θα δούμε περισσότερες άμεσες ξένες επενδύσεις (ΑΞΕ) στην περιοχή;
Απ.: Η περιοχή της Μαύρης Θάλασσας έχει στέρεες αναπτυξιακές προοπτικές, αφού υπάρχει πρόβλεψη για ανάπτυξη του ΑΕΠ της κατά περίπου 3% στα επόμενα λίγα χρόνια. Από την άλλη, οι εισροές ΑΞΕ φαίνεται πως είναι προβληματικές και ευμετάβλητες… Θα έλεγα πως για την περιοχή αναμένεται χαμηλότερη, αλλά πιο οργανική και αειφόρος ανάπτυξη, καθώς συλλογικά τα κράτη παρουσιάζουν καλούς μακροοικονομικούς δείκτες, υποστηρικτικούς για μια τέτοια ανάπτυξη…
Ένα πεδίο ανησυχίας λοιπόν είναι η νωθρότητα στις ιδιωτικές επενδύσεις. Επιπρόσθετα, η κρίση απαίτησε μεγάλη δημοσιονομική σταθεροποίηση και μείωση δαπανών, σε βάρος των δημόσιων επενδύσεων. Καθώς οι εισροές ΑΞΕ είναι ευμετάβλητες, οι παράγοντες αυτοί δημιουργούν ανάγκη για σταθερή και διατηρήσιμη πρόνοια χρηματοδότησης από διεθνείς οργανισμούς και πολυμερείς αναπτυξιακές τράπεζες. Από αυτή την άποψη, ο ρόλος της Παρευξείνιας είναι σημαντικός και η ζήτηση για χρηματοδοτήσεις ενδέχεται να αυξηθεί αισθητά βραχυπρόθεσμα έως μεσοπρόθεσμα.
Ερ.: Ο νέος Δρόμος του Μεταξιού δημιουργείται από την Κίνα και μεταξύ άλλων διασχίζει κράτη-μέλη του ΟΣΕΠ. Υπάρχουν σχετικά έργα, που να έχουν κατατεθεί στην Παρευξείνια προς έγκριση για χρηματοδότηση;
Απ.: Παρακολουθούμε στενά την εφαρμογή της πρωτοβουλίας «One Belt One Road», που ενεργοποίησε η Κίνα σε πολλές χώρες, μεταξύ των οποίων και κράτη- μέλη της ΤΕΑΕΠ. Τα τελευταία δύο χρόνια, η Τράπεζα υπέγραψε μνημόνια αλληλοκατανόησης, μεταξύ άλλων με την Τράπεζα της Κίνας και τον οίκο πιστοληπτικής αξιολόγησης Dagong, μνημόνια που οραματίζονται τη συνεργασία μας για έργα υπό τη σκέπη αυτής της πρωτοβουλίας. Προς αυτή την κατεύθυνση πραγματοποιούμε επαφές και με άλλα κινεζικά και διεθνή ιδρύματα, δυνητικούς εταίρους μας. Προς το παρόν, δεν δουλεύουμε πάνω σε συγκεκριμένο πρότζεκτ, αλλά είμαστε καλά προετοιμασμένοι ώστε να αντιδράσουμε σε κάθε επιχειρηματική πρόταση που εντάσσεται στο πρότζεκτ του «Νέου Δρόμου του Μεταξιού».
